https://www.fhja.ir/ فردوس هنر fa daily 1 Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330 Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330 https://www.fhja.ir/article_741156.html بیان مسأله: در عصر حاضر، ورود فناوری‌های هوش مصنوعی به ساحت هنر، پارادایم‌های آموزشی و پژوهشی در رشته نقاشی را با تحول بنیادین مواجه کرده است. با وجود پتانسیل‌های این ابزارها، شکافی میان پذیرش تکنولوژیک و تبیین جایگاه آموزشی و اخلاقی آن‌ها در نظام دانشگاهی وجود دارد.هدفتحقیق: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کاربست و پتانسیل‌های هوش مصنوعی در بهبود فرآیندهای آموزشی و روش‌های پژوهشی در نقاشی انجام شده است.سؤال تحقیق: سؤال اصلی پژوهش این است که هوش مصنوعی در چه ابعادی قادر به شخصی‌سازی آموزش، تحلیل آثار هنری و گسترش مرزهای خلاقیت بوده و چه چالش‌های اخلاقی در این مسیر وجود دارد؟ روش تحقیق: این مطالعه با رویکرد کیفی و تحلیلی و با مشارکت ۴۳ هنرمند و دانشجو انجام شد. گردآوری داده‌ها از طریق ابزارهای پژوهشی انجام و یافته‌ها به روش آماری توصیفی تحلیل گردید.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد ۵۹٪ هنرمندان، هوش مصنوعی را ترکیبی از همکار خلاق و دستیار فنی می‌دانند. این فناوری در آموزش، موجب بهبود مهارت‌های بصری (۴۶٪ در ترکیب‌بندی و ۲۳٪ در نظریه رنگ) شده و ۶۵٪ پاسخ‌دهندگان آن را مکملی قدرتمند برای اساتید می‌دانند؛ به‌طوری‌که ۹۰.7٪ بر ضرورت گنجاندن آن در سرفصل‌های دانشگاهی تأکید دارند. در بخش پژوهش، ۱۰۰٪ شرکت‌کنندگان بر کارآمدی هوش مصنوعی در تحلیل آثار هنری اذعان داشتند. با این حال، چالش‌های اخلاقی و حقوقی کپی‌رایت (۶۶.6٪) و مناقشه بر سر اصالت اثر هنری (51.2٪) نشان‌دهنده لزوم تدوین چارچوب‌های نظری دقیق در کنار بهره‌گیری از این ابزارهاست. https://www.fhja.ir/article_741157.html رنگ و نور از بنیادی‌ترین عناصر معناپرداز در هنر قرون وسطی به‌شمار می‌آیند و در نقاشی گوتیک،افزون بر کارکردهای زیبایی‌شناختی،حامل مفاهیم الهی،عرفانی و آیینی هستند.جوتو دی بوندونه به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین نقاشان اواخر قرون وسطی،با فاصله گرفتن از سنت تصویری بیزانس،از ظرفیت‌های رنگ و نور برای خلق فضایی واقع‌گرایانه و در عین حال معنوی بهره گرفت و زمینه تحول زبان تصویری هنر غرب را فراهم ساخت.با وجود پژوهش‌های متعدد درباره ویژگی‌های هنری آثار جوتو،چگونگی تولید معنا از طریق تعامل رنگ و نور در چارچوب نشانه‌شناسی پیرس کمتر مورد توجه قرار گرفته است.پژوهش حاضر با هدف تحلیل کارکرد نشانه‌ای رنگ و نور در چهار اثر شاخص جوتو، بر مبنای نظریه سه‌گانه نشانه‌شناسی چارلز سندرز پیرس انجام شده است.پرسش اصلی پژوهش آن است که رنگ و نور چگونه از سطح عناصر بصری فراتر رفته و به نشانه‌هایی برای انتقال مفاهیم قدسی و معنوی تبدیل می‌شوند. روش تحقیق کیفی، از نوع توصیفی ـ تحلیلی است و داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تحلیل بصری آثار گردآوری شده‌اند.چهار اثر منتخب نیز به‌صورت هدفمند و بر اساس جایگاه تاریخی، تنوع در کاربرد رنگ و نور و قابلیت تحلیل در چارچوب نظری پژوهش انتخاب شده‌اند.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رنگ و نور در آثار جوتو در سه سطح شمایلی، نمایه‌ای و نمادین عمل می‌کنند. نور علاوه بر ایجاد عمق فضایی و انسجام ترکیب‌بندی، به‌عنوان نمایه‌ای از حضور امر قدسی و تجلی حقیقت الهی ایفای نقش می‌کند و رنگ‌هایی همچون آبی،طلایی و قرمز نیز فراتر از ارزش‌های بصری، حامل مفاهیمی چون پاکی، الوهیت، رستگاری و شهادت هستند.بدین‌ترتیب، جوتو با بهره‌گیری هم‌زمان از این عناصر،نظامی معنایی خلق کرده است که میان واقع‌گرایی تصویری و تجربه معنوی پیوند برقرار می‌کند.نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که الگوی نشانه‌شناختی پیرس می‌تواند چارچوبی کارآمد برای تحلیل لایه‌های معنایی هنر گوتیک و بازخوانی نظام دلالت در نقاشی‌های مذهبی فراهم آورد. https://www.fhja.ir/article_741158.html چکیدهپژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شخصیت‌پردازی در داستان‌نویسی گروهی و کارکردهای آن در توسعه جامعه‌پذیری و مهارت‌های ارتباطی افراد انجام شده است. داستان‌نویسی گروهی به‌عنوان یک رویکرد تعاملی در تولید ادبیات، زمینه‌ای فراهم می‌سازد که در آن افراد از طریق گفت‌وگو، تبادل نظر و تصمیم‌گیری جمعی به خلق روایت و شخصیت‌های داستانی می‌پردازند. در این میان، شخصیت‌پردازی به دلیل ماهیت تعاملی و توافق‌محور خود، نقش محوری در شکل‌گیری تعاملات اجتماعی ایفا می‌کند.روش پژوهش از نوع توصیفی_تحلیلی و مبتنی بر مطالعات علمی و کتابخانه‌ای است. داده‌ها از طریق بررسی منابع معتبر در حوزه ادبیات داستانی، روان‌شناسی اجتماعی و نظریه‌های یادگیری اجتماعی، گردآوری و تحلیل شده‌اند. مبنای نظری پژوهش بر نظریه‌های یادگیری اجتماعی بندورا، یادگیری اجتماعی_فرهنگی ویگوتسکی، کنش متقابل نمادین مید، یادگیری مشارکتی جانسون و جانسون و نظریه روایت برونر استوار است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که داستان‌نویسی گروهی از طریق ایجاد تعامل اجتماعی، تقویت نقش‌پذیری، مشاهده و الگوبرداری و همچنین ساخت مشترک معنا، زمینه رشد جامعه‌پذیری و ارتقای مهارت‌های ارتباطی را فراهم می‌سازد. همچنین شخصیت‌پردازی به‌عنوان محور اصلی تعامل در این فرآیند، نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه مهارت‌های گفت‌وگو، همدلی و همکاری ایفا می‌کند.در نتیجه می‌توان گفت داستان‌نویسی گروهی نه‌تنها یک فعالیت ادبی، بلکه بستری آموزشی_اجتماعی برای تقویت مهارت‌های ارتباطی و فرآیند جامعه‌پذیری است. https://www.fhja.ir/article_741160.html بیان مسئله: مینیمالیسم و سوپره‌ماتیسم ازجمله جریان‌های تأثیرگذار هنر مدرن و معاصر به شمار می‌آیند که هر یک با تأکید بر سادگی فرم، کاهش عناصر بصری و توجه به ساختار اثر هنری، نقش مهمی در تحول زبان بصری قرن بیستم ایجاد کرده‌اند. هنر معاصر ایران نیز با وجود تنوع گرایش‌های هنری، به رویکرد مینیمالیستی توجه نشان داده است. لیلی متین‌دفتری بنیان‌گذار نقاشی مینیمالیستی در ایران شناخته می‌شود. این پژوهش شباهت‌ها و تفاوت‌های مینیمالیسم را با سوپره‌ماتیسم مالویچ که یکی از مهم‌ترین ریشه‌های شکل‌گیری سبک مینیمال است بررسی می‌کند و همچنین تأثیرات آن را بر آثار لیلی متین‌دفتری می‌کاود. اهداف پژوهش: ‌هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی مؤلفه‌های مینیمالیستی در آثار لیلی متین‌دفتری و کازیمیر مالویچ است و بر ریشه‌یابی این مؤلفه در سوپره‌ماتیسم مالویچ و تبیین وجوه اشتراک و تفاوت میان آثار این دو هنرمند، تأکید دارد. روش تحقیق: اطلاعات حاضر در این پژوهش از طریق منابع کتابخانه‌ای و اسناد معتبر جمع‌آوری شده‌ است‌‌‌. پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد مقایسه‌ای انجام یافته است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از فرم‌های ساده و تقلیل‌گرا، تأکید بر فضای خالی و فاصله گرفتن از بازنمایی پرسپکتیوی، از ویژگیهای مشترک میان سوپره‌ماتیسم مالویچ و گرایش‌های مینیمالیستی در آثار لیلی متین‌دفتری است. این شباهت‌ها را می‌توان در توجه به استقلال فرم، کاهش عناصر بصری و گرایش به ساختاری ساده و خالص مشاهده کرد؛ با این حال، این اشتراکات به معنای انتقال مستقیم اصول سوپره‌ماتیسم به آثار لیلی متین‌دفتری نیست؛ بلکه در چهارچوب تأثیرات گسترده‌تر جریان‌های آوانگارد قرن بیستم و تحولات زبان بصری هنر مدرن، قابل بررسی است. آثار لیلی متین‌دفتری را نمی‌توان تقلیدی صرف از سوپره‌ماتیسم یا مینیمالیسم دانست؛ زیرا او با حفظ ارجاع به طبیعت و بهره-گیری از تجربه‌ی زیستهِ خودش، تقلیل فرم را به زبانی شخصی و منحصربه‌فرد مبدل کرده است.