معرفی و آسیب‌شناسی کتاب‌های درسیِ آموزش هنر با موضوع زندگی و آثار استاد محمود فرشچیان (وزارت آموزش‌وپرورش؛ از سال 1362 تاکنون)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، گروه مطالعات عالی هنر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

چکیده

بیان مسئله: بدون تردید، هنر یکی از مؤثرترین شاخصه­های توسعه فرهنگی در طول تاریخ بشری بوده است. از سوی دیگر پایداری و رشد هنر در متن فرهنگ، در گرو آموزش علمی میسر بوده است. یکی از بهترین شیوه­های آموزش هنر هم، آشنایی دانش­آموزان با نحوه سیروسلوک اخلاقی بزرگان هنر و شناخت و بررسی آثار ارزشمند آن­ها است. در این میان زندگی و آثار استاد محمود فرشچیان به عنوان مصداق بارزی از این بزرگان مورد تأمل بوده است.
هدف مقاله: هدف در گام نخست، معرفی و توصیف دقیق و مستند کتاب­های درسی آموزش هنر با موضوع استاد فرشچیان و در گام بعدی، آسیب­شناسی و شناخت نقاط قوت و ضعف این منابع، جهت اتخاذ سیاست­های راهبردی و مؤثر در این زمینه بوده است.
سؤال مقاله: آیا کتاب­های درسی آموزش هنر با موضوع استاد محمود فرشچیان به طور مستند و جامع معرفی و توصیف شده­اند؟ و آیا این منابع حساس به لحاظ نقش آموزشی و پرورشی­شان، آسیب­شناسی و تحلیل شده­اند؟
روش تحقیق: این مقاله، با روش توصیفی-تحلیلی و با اسناد و اطلاعات کتابخانه­ای و میدانی، ضمن معرفی و توصیف نسبتاً جامع کتاب­های درسی آموزش هنر (با محوریت فرشچیان)، به ویژه کتاب­های مقطع راهنمایی، از سال 1362 تاکنون که توسط آموزش‌وپرورش منتشر شده­اند، به آسیب­شناسی فرم و محتوای این منابع پرداخته است.
نتیجه‌گیری: ضمن تحسین وزارت آموزش پرورش در بازتاب دادن زندگی و آثار فرشچیان در کتاب­های درسی آموزش هنر، مطالب و آثار درباره هنرمند، دارای کاستی­ها و کمبودهای جدی علمی-پژوهشی هستند که فهرست آن­ها در پایان این مقاله درج شده است. آسیب­شناسی اصولی این کتاب­ها، می­تواند بر غنای این نوع از منابع آموزشی بیفزاید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- اکبری شلدره، فریدون، جبلی اده، پریچهر، نجاران، فرح. (1394). فارسی، خو انداری: پنجم دبستان. چاپ اول، تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی.
- حری، عباس؛ شاه بداغی، اعظم. (1394). شیوه‌های استناد در نگارش‌های علمی: رهنمودهای بین‌المللی. چاپ چهارم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
- رضایی نبرد، امیر. (20 خرداد 1392). گفتگو با استاد محمدعلی رجبی، تهران.
__________ .(19 خرداد 1396). گفتگو با استاد محمدمهدی هراتی، تهران.
__________ .(20 خرداد 1396). گفتگو با استاد محمدعلی رجبی، تهران.
- رجبی، محمدعلی. (1362). هنر: چهارم و پنجم دبستان. تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، دفتر پژوهش امور هنری و نمونه­سازی، گروه تهیه و تألیف کتب درسی هنر.
- گودرزنیا، محدثه. (1389). استاد فرشچیان. تهران: انتشارات مدرسه.
- وزارت آموزش‌وپرورش. (اردیبهشت 1393). آرشیو «سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی» (مراجعه حضوری نگارنده).
- هراتی، محمدمهدی. (1366). تعلیم هنر. تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، دفتر تحقیقات و برنامه­ریزی و تألیف کتاب‌های درسی.
- هراتی، محمدمهدی و هادی حاجی آقاجانی. (1373). روش تدریس هنر: کتاب هنر اول راهنمایی. تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، گروه هنر، دفتر برنامه­ریزی و تألیف کتاب‌های درسی.
- هراتی، محمدمهدی و همکاران. (1371). آموزش هنر: برای دانشآموزان سال دوم دورۀ راهنمایی تحصیلی. تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، دفتر برنامه­ریزی و تألیف کتاب­های درسی.
- هراتی، محمدمهدی و همکاران. (1377). آموزش هنر: سال سوم دورۀ راهنمایی تحصیلی. تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی.